Personel Bütçelemesinde Buzdağının Görünmeyen Kısmı
Bir şirket kurdunuz veya bir departman yöneticisisiniz. Yeni bir personel alacaksınız ve adayla aylık 50.000 TL net maaş üzerinden el sıkıştınız. Ancak bu 50.000 TL, şirketin kasasından çıkacak gerçek tutar değildir; sadece buzdağının suyun üstünde kalan kısmıdır.
Bir çalışanın şirkete maliyeti, çalışanın cebine giren net maaştan çok daha fazlasıdır. İnsan Kaynakları ve Finans departmanları, bütçe planlaması yaparken "net maaş" terimini kullanmazlar; onların dünyası "Brüt Maaş" ve "İşveren Maliyeti" üzerine kuruludur.
İşverene Maliyetin Bileşenleri Nelerdir?
Çalışanın net maaşı 50.000 TL bile olsa, işverenin ödediği toplam rakam şu kalemlerden oluşur:
- Net Maaş (Çalışana Ödenen): 50.000 TL
- İşçi Kesintileri (Devlete Ödenen):
- Gelir Vergisi
- Damga Vergisi
- SGK İşçi Primi
- İşsizlik İşçi Primi
(Bu ilk iki madde Brüt Maaşı oluşturur)
- İşveren Payları (Devlete Ek Olarak Ödenen):
- SGK İşveren Primi (Genellikle %20.5, teşvikli ise %15.5)
- İşsizlik İşveren Primi (%2)
Yani, net maaş 50.000 TL iken, brüt maaş örneğin 65.000 TL olabilir. İşverene maliyet ise bu 65.000 TL brütün üzerine eklenen %17.5 ile %22.5 arasındaki işveren primleridir. 65.000 TL'nin maliyeti kabaca 76.000 TL - 79.000 TL bandına çıkacaktır.
Netten Brüte Gitmenin Zorunluluğu
İşverenler bütçelerini oluştururken mutlaka adayın beklentisini brüte çevirmek zorundadır. Aksi takdirde, yıl sonu mali tablolarında devasa sapmalar yaşanır.
Özellikle net maaş üzerinden yapılan iş sözleşmelerinde (ki önceki makalelerimizde bunun risklerinden bahsetmiştik), vergi dilimleri arttıkça çalışanın netini sabit tutmak için şirketin ödediği brüt maaş ve dolayısıyla vergi yükü her ay katlanarak artar.
Ocak ayında 76.000 TL maliyeti olan bir personel, net maaşı sabit kalmasına rağmen, vergi dilimi sıçramalarından dolayı Ekim ayında şirkete 90.000 TL'ye mal olabilir.
İK Uzmanları İçin Pratik Çözüm
Adaylarla yapılan görüşmeler sırasında hızlı aksiyon almak ve teklifin bütçe sınırları içinde kalıp kalmadığını kontrol etmek çok önemlidir. Karmaşık Excel tabloları yerine, aday "Ben 60.000 TL net istiyorum" dediğinde, bu rakamın brüt karşılığını anında bulmanız gerekir.
Brüt rakamı bulduktan sonra üzerine %22.5 civarı bir ekleme yaparak yaklaşık işveren maliyetini zihninizde hesaplayabilirsiniz. Hızlıca netten brüte geçiş yapmak için Maaş (Netten Brüte) Hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Aracımız, güncel SGK tavanları ve asgari ücret vergi istisnalarını hesaba katarak en gerçekçi yaklaşık brüt rakamı size sunar. Bu sayede, mülakat masasında adaya yapacağınız karşı teklifi, şirket bütçesini tehlikeye atmadan güvenle şekillendirebilirsiniz.
