Boşanma kararı almak psikolojik ve duygusal olarak oldukça zorlu bir süreçtir. Bu sürecin bir de hukuki ve finansal boyutu vardır: Boşanma davası açmanın maliyeti. Aile Mahkemelerinde görülen boşanma davaları, vatandaşların en çok karşılaştığı ve masraflarını en çok merak ettiği dava türlerinin başında gelir.
Boşanma davası açmak isteyen bir kişinin adliye veznesine ödeyeceği tutar davanın "anlaşmalı" veya "çekişmeli" olmasına göre değişiklik gösterebilir. Çünkü çekişmeli davalarda taraf sayısı, dinlenecek tanık sayısı ve bilirkişi ihtiyaçları daha fazladır. Bu yazımızda, boşanma davalarının harç yapısını ve tahmini masraflarını ele alacağız. Kendi davanız için genel bir gider simülasyonu yapmak isterseniz Mahkeme Harçları hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
Boşanma Davaları Maktu Harca mı Tabi?
Boşanma davalarının en temel finansal özelliği "Maktu Harç" (Sabit Harç) sistemine tabi olmasıdır. Yani tarafların birbirinden talep ettiği maddi/manevi tazminat miktarı ya da nafaka talepleri ne kadar yüksek olursa olsun, boşanma davası açarken ödeyeceğiniz harç sabittir ve talep edilen paraya göre (nispi) artmaz.
Çünkü Yargıtay uygulamalarına göre; boşanma davasıyla birlikte talep edilen maddi-manevi tazminat ve yoksulluk/iştirak nafakası talepleri, boşanmanın fer'i (eklentisi) niteliğinde sayılır. Bu nedenle boşanma gerçekleşirse hükmedilecek tazminatlar için ayrıca nispi (oransal) karar ve ilam harcı alınmaz.
İstisna: Ancak boşanma davasından ayrı, bağımsız olarak daha sonra açılan bir "Tazminat Davası" veya boşanma ile ilgisi olmayan "Mal Rejimi Tasfiyesi (Katılma Alacağı)" davaları ise Nispi Harca tabidir ve dava değerine göre harç hesaplanır.
Boşanma Dava Harcı Hangi Kalemlerden Oluşur?
Dava dilekçenizi verip dosyanızı açarken veznede sizden şu harçlar alınır (Rakamlar temsili ve her yıl değişen maktu harçlardır):
- Başvurma Harcı: Dava açma talebinizin işleme alınması için ödenen maktu harç (Örn: 427,60 TL).
- Peşin Maktu Karar Harcı: Boşanma davaları maktu harca tabi olduğu için, karar harcının maktu kısmı peşin alınır (Örn: 427,60 TL).
Yani boşanma davası açarken ödeyeceğiniz "harç" tutarı, davanız ister anlaşmalı ister çekişmeli olsun, sabit ve oldukça düşüktür (Toplamda yaklaşık 855 TL). Mahkeme Harçları aracımızda hesaplama yaparken 'Dava Türü' olarak 'Maktu harçlı dava (fixed)' seçmelisiniz.
Anlaşmalı vs Çekişmeli Boşanmada Masraf Farkı Nereden Çıkar?
Harçlar her iki dava türünde de aynıysa neden çekişmeli boşanma daha masraflıdır? Aradaki devasa fark "Gider Avansı" kaleminden kaynaklanır.
1. Anlaşmalı Boşanma Davası Masrafları
Anlaşmalı boşanmalarda taraflar boşanmanın tüm mali ve hukuki sonuçlarında (nafaka, velayet, tazminat, eşya paylaşımı) önceden uzlaşmış ve bunu bir protokole bağlamışlardır.
- Tanık: Dinlenmez (Protokol yeterlidir).
- Bilirkişi / Pedagog: Genelde gerekmez (Ancak hakim çocuğun menfaati için pedagog dinlenmesini çok nadiren isteyebilir).
- Tebligat: Taraflar duruşmaya bizzat katıldığı için tebligat masrafı minimumdur (Sadece kararın taraflara tebliği için gerekir).
Tahmini Anlaşmalı Boşanma Masrafı: Başvurma harcı + Maktu peşin harç + Çok düşük bir tebligat avansından oluşur. Genellikle 1.500 - 2.500 TL bandında bir vezne masrafı ile dava açılıp sonuçlandırılır.
2. Çekişmeli Boşanma Davası Masrafları
Çekişmeli boşanmalarda taraflar uzlaşamamıştır. Şiddetli geçimsizlik, aldatma, onur kırıcı davranış gibi iddiaların mahkemede "ispatlanması" gerekir. İşte masrafı artıran bu ispat sürecidir.
- Tanıklar: Her iki taraf da iddialarını kanıtlamak için ortalama 2 ile 5 arası tanık gösterir. Mahkeme veznesine, her bir tanık için davetiye (tebligat) masrafı ve duruşmaya geldiklerinde ödenecek "tanık ücreti" yatırılmalıdır.
- Bilirkişi ve Uzman Pedagog: Ortada velayeti tartışmalı bir çocuk varsa, mahkeme mutlaka bir sosyal hizmet uzmanı veya pedagogdan rapor ister (Sosyal İnceleme Raporu - SİR). Bu inceleme için avans yatırılması gerekir.
- Kapsamlı Tebligatlar: Dava dilekçesi, cevap dilekçesi, cevaba cevap dilekçeleri (dilekçeler teatisi) aşamalarında taraflara sürekli resmi posta gider. Tanıkların duruşmaya çağrılması, kurumlardan (bankalar, tapu, emniyet) müzekkere ile bilgi istenmesi hep tebligat masrafıdır.
Tahmini Çekişmeli Boşanma Masrafı: Harçlar yine aynı kalsa da, bu dava türünde mahkeme sizden başlangıçta yüklü bir "Gider Avansı" isteyecektir.
(Örn: Harçlar 855 TL + 5 tanık için tebligat ve ücret + Sosyal inceleme ücreti + Diğer posta giderleri) = Davayı açarken ortalama 4.000 TL ile 6.000 TL arasında bir gider avansı (vezne masrafı) yatırmanız gerekebilir.
Mahkeme Harçları aracımızda bu farkı görmek için 'Maktu harçlı dava' seçtikten sonra, 'Gider avansı' veya 'Tebligat/Tanık/Bilirkişi gideri' alanlarına çekişmeli davanın gerektireceği bu tahmini masrafları manuel olarak girerek kendi uyuşmazlığınızın tahmini maliyetini görebilirsiniz.
Avukatlık Ücreti Harçlara Dahil mi?
Vatandaşların en sık sorduğu sorulardan biri şudur: "Ben mahkemeye bu parayı yatırdım, avukata da para verecek miyim?"
Cevap, evet. Mahkemeye yatırdığınız harç (devlete giden vergi) ve gider avansı (posta, bilirkişi vs. işlemlere giden para) Avukatlık Asgari Ücret Tarifesi ile belirlenen ve sizin avukatınıza ödeyeceğiniz "Vekalet Ücretinden" tamamen bağımsızdır. Yani hesaplanan bu mahkeme vezne masraflarına, davanızı takip edecek avukatla anlaştığınız profesyonel hizmet bedeli (vekalet ücreti) dâhil değildir. Avukatınız sizden mahkeme masraflarını ayrıca talep eder (veya avukatınıza verdiğiniz toplam paranın içinden avukatınız sizin adınıza bu harçları vezneye yatırır).
Boşanma sürecine girmeden önce, özellikle çekişmeli bir süreç yaşanacaksa, dava masrafları ve avans ödemeleri hakkında bilgi sahibi olmak maddi hazırlık yapmanızı kolaylaştırır. Kesin ve güncel masraflar için avukatınıza danışmanız, tahmini bir bütçe oluşturmak için ise Mahkeme Harçları hesaplama aracımızdan destek almanız faydanıza olacaktır.
