Türkiye dışında yaşayan ve çalışan gurbetçi vatandaşlarımız için Türkiye'den emekli olabilmek, hem anavatana olan bağları güçlü tutmak hem de finansal bir güvence sağlamak adına büyük önem taşır. Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK), yurtdışında geçen çalışma sürelerini veya ev hanımlığında geçen süreleri borçlanarak Türkiye'deki emeklilik sistemine dahil etme imkanı sunmaktadır. Ancak yurtdışı borçlanması, askerlik veya doğum borçlanmasına göre mevzuat ve maliyet açısından bazı kritik farklılıklar barındırır. Bu rehberde, yurtdışı borçlanmasının nasıl hesaplandığını ve Türkiye'den emeklilik sürecinin detaylarını inceleyeceğiz.
Kendi döviz kurunuz ve gün ihtiyacınıza göre TL bazında maliyetinizi anında görmek için Emeklilik Borçlanması aracımızı kullanabilirsiniz.
Yurtdışı Borçlanması Nedir ve Kimleri Kapsar?
Yurtdışı borçlanması, 3201 sayılı Kanun kapsamında, Türk vatandaşlarının veya doğumla Türk vatandaşı olup çıkma izni almak suretiyle Türk vatandaşlığını kaybedenlerin (Mavi Kartlılar), yurtdışında geçen belirli sürelerini Türkiye'de geçmiş sigortalılık süreleri gibi değerlendirmesine olanak tanıyan bir sistemdir.
Yurtdışı borçlanması kapsamında değerlendirilebilecek süreler şunlardır:
- Yurtdışında Geçen Sigortalı Çalışma Süreleri: Yurtdışında yasal olarak çalışılan süreler ve bu çalışma süreleri arasında veya sonunda meydana gelen, bir yıla kadar olan işsizlik süreleri.
- Yurtdışında Geçen Ev Hanımlığı Süreleri: Medeni durumuna (evli veya bekar) bakılmaksızın kadınların yurtdışında geçirdikleri sigortalılık harici (çalışmadıkları) süreler. Bu durum, gurbetçi kadınlarımıza emeklilik yolunda çok büyük bir avantaj sağlamaktadır.
Yurtdışı Borçlanması Hesaplama ve Prim Oranı Farkı
Yurtdışı borçlanmasının hesaplama mantığı temel olarak diğer borçlanma türleriyle aynıdır (Günlük tutar x Gün sayısı). Ancak burada çok dikkat edilmesi gereken, maliyeti ciddi oranda artıran bir prim oranı farklılığı bulunmaktadır.
Askerlik ve doğum gibi standart borçlanmalarda prim oranı %32 iken, 2019 yılında yapılan yasal değişiklikle yurtdışı borçlanması prim oranı %45'e yükseltilmiştir.
Günlük Yurtdışı Borçlanma Tutarı = Prime Esas Günlük Kazanç × %45 (0.45)
Borçlanılabilecek prime esas kazancın sınırları yine brüt asgari ücrete göre belirlenir:
- Alt Sınır: Geçerli günlük brüt asgari ücret.
- Üst Sınır: Günlük brüt asgari ücretin 7,5 katı.
Yurtdışı Borçlanması Örnek Hesaplama
Almanya'da yaşayan ve Türkiye'den emekli olabilmek için 3600 güne (10 yıl) ihtiyacı olan Hasan Bey'in durumunu inceleyelim. Hasan Bey, en düşük maliyetle yani asgari ücretin alt sınırı üzerinden borçlanma yapmak istemektedir.
Dönemin geçerli prime esas günlük kazanç alt sınırının 866,85 TL olduğunu varsayalım.
- Günlük Borçlanma Tutarının Bulunması:
- Günlük Kazanç = 866,85 TL
- Prim Oranı = %45 (Yurtdışı borçlanması olduğu için)
- Günlük Borçlanma Tutarı = 866,85 × 0,45 = 390,08 TL
- Toplam Borçlanma Tutarının Hesaplanması:
- Günlük Borç = 390,08 TL
- Borçlanılacak Gün = 3600 Gün
- Toplam Borç = 390,08 × 3600 = 1.404.288,00 TL
Görüldüğü üzere, prim oranının %45 olması, yurtdışı borçlanmasını diğer borçlanmalara kıyasla çok daha maliyetli hale getirmektedir. Bu nedenle gurbetçilerin döviz kurundaki dalgalanmaları ve asgari ücret zam dönemlerini çok yakından takip etmeleri gerekir.
Yurtdışı Borçlanmasında Statü: Bağ-Kur (4/B) Şartı
2019 yılında yapılan bir diğer önemli yasal düzenleme ise statü değişikliğidir. Bu tarihten önce yapılan başvurularda, yurtdışı borçlanmaları kişinin Türkiye'deki son sigortalılık statüsüne (örneğin SSK - 4/A) sayılabiliyordu.
Ancak 1 Ağustos 2019 tarihinden itibaren yapılan tüm yurtdışı borçlanmaları, Türkiye'deki son sigortalılık hali ne olursa olsun Bağ-Kur (4/B) statüsünde sayılmaktadır.
Bu durumun emekliliğe etkisi nedir?
Bağ-Kur statüsünden emekli olmak, genellikle SSK statüsüne kıyasla daha fazla prim günü gerektirir (Erkekler için 9000 gün, kadınlar için 7200 gün). Ayrıca bağlanacak emekli aylığı da SSK şartlarına göre nispeten daha düşük hesaplanabilmektedir. Bu nedenle yurtdışı borçlanması yapacak kişilerin, Türkiye'den emekli olabilmek için kaç güne (örneğin 5400 kısmi emeklilik veya 9000 tam emeklilik) ihtiyaç duyduklarını doğru bir şekilde tespit etmeleri hayati önem taşır.
Kısmi Borçlanma Yapılabilir mi?
Evet, yurtdışında geçen sürelerinizin tamamını borçlanmak zorunda değilsiniz. Türkiye'de emekli olabilmek için ne kadar prim gününe ihtiyacınız varsa, sadece o kadar süreyi borçlanarak (kısmi borçlanma) maliyeti düşürebilirsiniz. Örneğin yurtdışında 20 yıl çalışmış olsanız bile, emeklilik için 5400 güne ihtiyacınız varsa sadece 5400 günlük kısmı borçlanabilirsiniz.
Başvuru Süreci ve Gerekli Belgeler
Yurtdışı borçlanması başvuruları e-Devlet üzerinden (Yurtdışı Borçlanma Talep Dilekçesi ile) yapılabileceği gibi, gerekli belgelerle birlikte posta yoluyla veya şahsen Türkiye'deki SGK birimlerine de yapılabilir.
Başvuruda istenen belgeler ülkeden ülkeye değişiklik göstermekle birlikte genel olarak şunlardır:
- Yurtdışı Hizmet Borçlanma Talep Dilekçesi
- Yurtdışında çalışılan süreleri gösteren, ilgili ülkenin sigorta kurumundan alınmış hizmet belgesi (örneğin Almanya için Rentenversicherungsverlauf)
- Kadınların ev hanımlığı borçlanması için, yurtdışında ikamet ettikleri süreleri gösteren resmi belgeler (İkametgah belgesi vb.)
Başvurunuz onaylanıp borç tahakkuk ettirildikten sonra, hesaplanan borç tutarını 3 ay içerisinde ödemeniz gerekmektedir (Diğer borçlanmalarda bu süre 1 aydır). 3 ay içinde ödenmeyen başvurular iptal olur ve yeni bir başvuru yapmak gerekir.
Yurtdışı borçlanması yüksek maliyetli bir işlem olduğu için, başvuru yapmadan önce mutlaka farklı gün ihtiyaçlarınıza göre bütçe planlaması yapmalısınız. En doğru ve güncel maliyet tablosunu anında görmek için Emeklilik Borçlanması aracımızdaki "Yurtdışı" seçeneğini kullanabilirsiniz. Doğru zamanlama ve kısmi borçlanma stratejisi ile Türkiye'den emeklilik hedefinize daha kolay ulaşabilirsiniz.
