Otomobil satın alma kararlarının merkezinde uzun yıllardır "yakıt tüketimi" yer alıyor. Eskiden "100 kilometrede kaç litre benzin veya dizel harcıyor?" diye sorduğumuz araç satış danışmanlarına artık "100 kilometrede kaç kWh (kilowatt saat) tüketiyor?" diye soruyoruz. Ancak kWh kavramı, litre kadar zihnimizde net bir maddi karşılığa henüz sahip değil.
Bir elektrikli aracın 100 km'lik yakıt (enerji) maliyeti, benzine ya da dizele kıyasla gerçekten o kadar avantajlı mı? Kısacası evet, hem de çok! Fakat bu avantaj, enerjiyi nereden aldığınıza göre ciddi şekilde değişebiliyor.
Bu yazıda içten yanmalı motorlu (ICE) araçlar ile elektrikli araçları (EV) 100 km başına düşen maliyetleri üzerinden karşılaştıracağız. Eğer kendi kullanım verilerinizle kişisel bir analiz yapmak isterseniz, Elektrikli Araç (EV) Ev Tipi vs. DC Hızlı Şarj Arbitraj Analizörü bağlantısına tıklayarak hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.
100 Kilometre Tüketimi Nasıl Hesaplanır?
İçten yanmalı motorlarda tüketim "Litre / 100 km", elektrikli araçlarda ise "kWh / 100 km" olarak ifade edilir.
Nasıl ki bir benzinli araç şehir içinde (dur-kalk) daha çok, uzun yolda daha az yakıyorsa; elektrikli araçlar da tam tersi bir karakter sergiler: Elektrikli araçlar şehir içi trafikte fren enerjisi geri kazanımı (rejenerasyon) sayesinde çok daha az tüketirken, otoyol hızlarında (120 km/s ve üzeri) tüketimleri artar.
Türkiye'de satılan ortalama bir elektrikli C-SUV (örn: Togg T10X, Tesla Model Y) veya C-Hatchback (Megane E-Tech, MG4) aracın karma tüketimi 15 kWh ile 19 kWh / 100 km arasında değişmektedir. Biz analizlerimizi gerçekçi bir ortalama olan 17.5 kWh / 100 km üzerinden yapacağız.
Unutmamamız gereken kritik bir detay var: Şarj olurken sistemde kayıplar yaşanır. Prizden çektiğiniz elektriğin %100'ü bataryaya gitmez. Bu nedenle maliyeti hesaplarken araca giren 17.5 kWh'yi değil, sayacınızın yazacağı değeri bulmalıyız. Ev tipi AC şarjda bu verimlilik ortalama %89'dur.
Yani 100 km gidebilmek için şebekeden çekilecek elektrik: 17.5 / 0.89 = 19.66 kWh'dir.
Benzin, Dizel ve Elektrik Maliyet Karşılaştırması
Aşağıdaki fiyatlar makalenin yazıldığı dönemin varsayılan ortalamalarıdır.
- Benzin: 40 TL / Litre
- Dizel: 41 TL / Litre
- Elektrik (Ev Mesken Tarifesi): 2.50 TL / kWh
- Elektrik (DC Hızlı Şarj İstasyonu): 9.00 TL / kWh
Vaka 1: Benzinli Araç (C Segmenti SUV)
- Tüketim: 7.5 Litre / 100 km
- 100 km Maliyeti: 7.5 * 40 TL = 300 TL
Vaka 2: Dizel Araç (C Segmenti SUV)
- Tüketim: 6.0 Litre / 100 km
- 100 km Maliyeti: 6.0 * 41 TL = 246 TL
Vaka 3: Elektrikli Araç (Evde AC Şarj Edilerek)
- Tüketim: 17.5 kWh / 100 km (Şebekeden çekilen: ~19.66 kWh)
- 100 km Maliyeti: 19.66 * 2.50 TL = ~49 TL
Vaka 4: Elektrikli Araç (İstasyonda DC Şarj Edilerek)
DC istasyonlarda şarj verimliliği %94 civarındadır (Şebekeden çekilen: 17.5 / 0.94 = 18.61 kWh).
- Tüketim: 17.5 kWh / 100 km
- 100 km Maliyeti: 18.61 * 9.00 TL = ~167 TL
Sonuçların Analizi ve Tasarruf Oranları
Yukarıdaki matematiğe baktığımızda şu çarpıcı sonuçları görüyoruz:
1. Evde Şarj, Benzine Göre 6 Kat Daha Ucuzdur!
Bir benzinli araçla 100 km yol gitmek için cebinizden 300 TL çıkarken, aynı yolu elektrikli araçla (evde şarj ederek) sadece 49 TL'ye gidebilirsiniz. Bu, %80'in üzerinde bir tasarruf anlamına gelir. Eğer yılda ortalama 15.000 km yol yapıyorsanız;
- Benzinli araç yakıt masrafı: 45.000 TL
- Elektrikli araç (Ev) masrafı: 7.350 TL
- Yıllık Tasarruf: 37.650 TL
2. Otoyolda DC Şarj Bile Benzinden Ucuzdur
Uzun yola çıktınız ve evdeki elektriği kullanamıyorsunuz. Otoyol kenarındaki pahalı DC hızlı şarj istasyonlarına (9.00 TL/kWh) mahkum kaldınız. Bu senaryoda bile 100 km maliyetiniz 167 TL'dir. Yani hala benzinli bir araca (300 TL) veya dizel bir araca (246 TL) göre önemli bir maliyet avantajınız bulunmaktadır.
3. İşin Sırrı Arbitrajda (Karışım Oranında) Yatıyor
Hiç kimse aracını yılın 365 günü sadece evde veya sadece DC istasyonda şarj etmez. Genel pratik, şarjların %85'inin evde veya işyerinde, %15'inin ise otoyol yolculuklarında (DC istasyonlarda) yapılmasıdır.
Böyle bir "karma" kullanımda 100 km maliyetiniz ortalama 65-70 TL bandında seyredecektir ki, bu rakam içten yanmalı motorlarla rekabet kabul etmeyecek kadar avantajlıdır.
Gözden Kaçan Diğer Maliyet Avantajları
100 kilometre yakıt hesaplamasının ötesinde, elektrikli araçların benzin/dizellere göre gizli tasarruf kalemleri de vardır:
- Motorlu Taşıtlar Vergisi (MTV): Türkiye'de elektrikli araçlar, aynı yaş ve motor gücündeki içten yanmalı araçlara göre dörtte bir oranında (yaklaşık %25'i) MTV öderler.
- Periyodik Bakım Maliyetleri: EV'lerde motor yağı, yağ filtresi, buji, triger kayışı, şanzıman yağı, egzoz sistemi gibi düzenli değişmesi gereken karmaşık hareketli parçalar yoktur. Bu da yıllık bakım maliyetlerini dramatik şekilde düşürür.
- Fren Balatası Ömrü: Rejeneratif frenleme sayesinde EV'ler, fiziksel fren balatalarını çok daha az kullanır. Birçok EV, 100.000 km'yi aynı fren balataları ile tamamlayabilmektedir.
Eğer benzin/dizel aracınızı satıp bir elektrikli araca geçiş yapmayı düşünüyorsanız, ilk yapmanız gereken şey kişisel kullanım rutininize göre şarj maliyetinizi simüle etmektir. Bunun için Elektrikli Araç (EV) Ev Tipi vs. DC Hızlı Şarj Arbitraj Analizörü aracımızı kullanarak, kendi bölgenizdeki ev/istasyon elektrik fiyatlarına göre nokta atışı sonuçlar elde edebilirsiniz. Elektrikli sürüş, doğru stratejiyle sadece çevreye değil, cüzdanınıza da en dost seçenektir.
